جرثقیل سقفی دو پل

جرثقیل سقفی دو پل از مجموعه‌ای از قطعات مکانیکی، الکتریکی و سازه‌ای تشکیل شده است که هر کدام نقش مهمی در جابه‌جایی ایمن و دقیق بار دارند. همان‌طور که در تصویر مشاهده می‌شود، این تجهیزات به گونه‌ای طراحی شده‌اند که امکان حرکت بار را در سه محور طولی، عرضی و عمودی فراهم کنند. سه بخش اصلی این سیستم شامل وینچ (بالابر)، ترولی (کالسکه) و پل جرثقیل است که در کنار سایر تجهیزات عملکرد یکپارچه جرثقیل را تضمین می‌کنند.

1. وینچ (Hoist): وینچ مهم‌ترین بخش جرثقیل سقفی دو پل است و وظیفه بالا و پایین بردن بار را بر عهده دارد. این مجموعه از موتور، گیربکس، درام، سیم بکسل یا زنجیر و سیستم ترمز تشکیل شده است. در پروژه‌های صنعتی با ظرفیت بالا معمولاً از وینچ بکسلی استفاده می‌شود، زیرا سرعت، دوام و ظرفیت باربری بیشتری نسبت به مدل‌های زنجیری دارد.

2. ترولی یا کالسکه (Trolley): ترولی روی پل‌های جرثقیل حرکت می‌کند و وظیفه جابه‌جایی بار در عرض دهانه جرثقیل را بر عهده دارد. وینچ روی ترولی نصب شده و با حرکت آن، بار به سمت چپ یا راست منتقل می‌شود. در جرثقیل‌های دو پل، ترولی معمولاً در بین دو تیر اصلی حرکت می‌کند که این طراحی باعث افزایش ارتفاع مفید بالابری (Headroom) و ظرفیت حمل بار می‌شود.

3. پل جرثقیل (Bridge): پل جرثقیل از دو تیر اصلی (Double Girder) تشکیل شده که توسط تیرهای انتهایی به یکدیگر متصل می‌شوند. این بخش، اسکلت اصلی جرثقیل محسوب شده و ترولی روی آن حرکت می‌کند. پل به کمک موتورهای حرکتی روی ریل‌های نصب شده در سالن حرکت کرده و امکان انتقال بار در طول سوله را فراهم می‌کند.

4. تیرهای اصلی (Bridge Girders): دو تیر فولادی اصلی، بار وارد شده را تحمل کرده و نیرو را به تیرهای انتهایی منتقل می‌کنند. طراحی این تیرها بر اساس ظرفیت بار، دهانه جرثقیل و کلاس کاری انجام می‌شود.

5. تیرهای انتهایی (End Truck): تیرهای انتهایی در دو طرف پل نصب شده و چرخ‌های حرکتی روی آن‌ها قرار می‌گیرند. این قسمت وظیفه انتقال پل روی ریل‌های سالن را بر عهده دارد و معمولاً دارای ۴ تا ۸ چرخ است که بسته به ظرفیت جرثقیل، تمامی چرخ‌ها یا بخشی از آن‌ها محرک هستند.

6. چرخ‌های حرکتی: چرخ‌ها روی ریل باند حرکت می‌کنند و با استفاده از موتور گیربکس، پل را در طول سالن جابه‌جا می‌کنند. کیفیت چرخ‌ها تأثیر مستقیمی بر نرمی حرکت، کاهش استهلاک و افزایش عمر جرثقیل دارد.

7. ریل باند (Runway Rail): ریل باند روی تیرهای حمال ساختمان نصب شده و مسیر حرکت جرثقیل را تشکیل می‌دهد. نصب دقیق و تراز بودن این ریل‌ها نقش مهمی در عملکرد روان دستگاه دارد.

8. تیر باند: تیر باند سازه‌ای است که ریل روی آن نصب می‌شود و وظیفه انتقال بارهای ناشی از عملکرد جرثقیل به ستون‌های ساختمان را بر عهده دارد.

9. قاب ترولی: قاب ترولی شاسی اصلی نصب تجهیزات بالابر است و موتور، گیربکس، وینچ و سایر تجهیزات روی آن قرار می‌گیرند. این بخش باید استحکام کافی برای تحمل بارهای دینامیکی و استاتیکی را داشته باشد.

10. بلوک قلاب (Hook Block): بلوک قلاب شامل قلاب، قرقره‌ها و مجموعه یاتاقان‌ها است و وظیفه اتصال ایمن بار به سیستم بالابر را بر عهده دارد. بسته به ظرفیت جرثقیل، از قلاب‌های تک یا دو شاخ با ضامن ایمنی استفاده می‌شود.

11. سیم بکسل یا زنجیر: در جرثقیل‌های صنعتی دو پل معمولاً از سیم بکسل فولادی استفاده می‌شود. سیم بکسل روی درام وینچ پیچیده شده و با حرکت موتور، عملیات بلند کردن یا پایین آوردن بار را انجام می‌دهد.

12. کابل آویز (Festoon Cable): کابل آویز وظیفه انتقال برق و سیگنال‌های کنترلی به ترولی و تجهیزات متحرک را بر عهده دارد. این کابل‌ها روی سیستم فستون نصب شده و هنگام حرکت ترولی به‌صورت منظم جمع و باز می‌شوند.

13. سیستم فستون (Festoon System): فستون مجموعه‌ای از ریل، واگن‌های متحرک و نگهدارنده کابل است که از پیچ خوردگی و آسیب دیدن کابل‌های برق جلوگیری می‌کند و حرکت روان آن‌ها را تضمین می‌کند.

14. شینه برق یا خطوط هادی (Conductor Bar): خطوط هادی برق مورد نیاز موتورهای جرثقیل را تأمین می‌کنند. این سیستم جایگزین کابل‌های بلند شده و باعث افزایش ایمنی، کاهش استهلاک و سهولت در نگهداری می‌شود.

15. موتورهای حرکتی (Bridge Drive): موتورهای حرکتی وظیفه حرکت پل جرثقیل روی ریل‌های سالن را بر عهده دارند. این موتورها معمولاً به گیربکس، ترمز الکترومغناطیسی و اینورتر مجهز هستند تا حرکت نرم و بدون ضربه ایجاد شود.

16. تابلو برق (Panel): تابلو برق مرکز کنترل جرثقیل است و تجهیزات الکتریکی مانند کنتاکتورها، اینورتر، رله‌ها، کلیدهای حفاظتی و PLC در آن قرار می‌گیرند. این بخش مسئول کنترل ایمن تمامی حرکات جرثقیل است.

17. سیستم کنترل: جرثقیل سقفی دو پل می‌تواند به روش‌های مختلف کنترل شود:

• کنترل آویزی (Pendant Control): متداول‌ترین روش برای کارگاه‌ها و کارخانه‌ها.
• ریموت کنترل رادیویی: افزایش ایمنی اپراتور، آزادی حرکت بیشتر و کنترل از فاصله مناسب.
• کنترل کابینی: مناسب جرثقیل‌های سنگین و صنایع بزرگ مانند فولاد، ذوب و بنادر.